Ông Võ Trí Thành: ‘Phương án đường sắt cao tốc 5 đồng chưa chắc tốt hơn 10 đồng’

Chưa phân loại | July 12, 2019

Đường sắt cao tốc Bắc Nam trở thành đề tài thảo luận sôi nổi của ba chuyên gia kinh tế trong cuộc tọa đàm của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) ngày 11/7.

Mới đây, Bộ Kế hoạch & Đầu tư đề xuất lên Chính phủ phương án làm đường sắt cao tốc Bắc Nam với tổng vốn đầu tư dự án này chỉ khoảng 26 tỷ USD, thấp hơn một nửa so với phương án Bộ Giao thông Vận tải đưa ra trước đó là 58,7 tỷ USD.

Bình luận về hai phương án, TS Võ Trí Thành cho rằng, sẽ không có cái nào “hoàn hảo nhất”, bởi mọi “luận điểm” mà hai bên phân tích đều có thể thay đổi. “Chúng ta có thể liệt kê nhiều kịch bản với chi phí, lợi ích, tác động lan tỏa, nhưng những yếu tố này có thể thay đổi trong tương lai. Thay vì cố gắng chọn một lời giải hoàn hảo, hãy chọn một phương án phù hợp nhất”, ông Thành phân tích.

TS Võ Trí Thành bình luận về dự án đường sắt cao tốc trục Bắc – Nam ngày 11/7. Ảnh: Minh Sơn
TS Võ Trí Thành bình luận về dự án đường sắt cao tốc trục Bắc – Nam ngày 11/7. Ảnh: Minh Sơn

Theo ông, một quyết định đầu tư dự án phải trả lời được ba câu hỏi: Mục tiêu của dự án đó là gì; giới hạn, ràng buộc ra sao; và cuối cùng là tối ưu hóa phương án đầu tư từ những ràng buộc đó như thế nào.

Sự khác biệt lớn nhất giữa hai cơ quan chủ quản là tốc độ và phương thức đầu tư. Sự khác biệt này dẫn tới sự thay đổi về mục tiêu (chở khách hay chở hàng), giới hạn đầu tư (58,7 tỷ USD và 26 tỷ USD) và cách thức thực hiện (làm một lần hay từng phần). Tuy nhiên, theo ông Thành không nên xoáy sâu vào hai con số 26 tỷ USD hay 58,7 tỷ USD bởi nó không phải yếu tố quyết định để chọn lựa.

“Phương án 10 đồng với 5 đồng, 5 đồng chưa hẳn đã là tốt nhất. 10 đồng có thể làm ra 15 đồng, 5 đồng có thể chỉ tạo ra 6 đồng. Điều quan trọng là phân tích rõ lợi ích ra sao, chỉ ra được rủi ro nằm ở đâu, không chỉ về yếu tố kinh tế, đó còn có thể là tác động môi trường, xã hội, câu chuyện nợ công”, TS Thành phân tích.

Nguyên Phó viện trưởng Quản lý Kinh tế Trung ương (CIEM) cũng nhấn mạnh, trách nhiệm của Quốc hội, của người đứng đầu là yếu tố then chốt nếu không muốn “một thập kỷ tranh cãi” tiếp tục bị nối dài.

“Nếu cứ cãi nhau để tìm một phương án hoàn hảo nhất sẽ không có kết quả. Bài học về đặc khu kinh tế, về sân bay Long Thành vẫn còn đó. Mỗi dự án đều có rủi ro, hôm nay và 10 năm nữa có những thứ chúng ta không thể hình dung ra được. Thảo luận, phản biện nhau là cần thiết nhưng quan trọng là vai trò của người đứng đầu có dám quyết định và dám chịu trách nhiệm”, TS Thành nói.

Tàu cao tốc Shinkansen của Nhật. Ảnh: Reuters.
Tàu cao tốc Shinkansen của Nhật. Ảnh: Guardian.

Khác với đánh giá thận trọng của TS Võ Trí Thành, chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho biết đồng thuận với đề xuất của Bộ Kế hoạch & Đầu tư. Ông nhận định, tốc độ 200 km mỗi giờ và con số tổng vốn đầu tư thấp hơn 56% “có phần hợp lý hơn”.

Chuyên gia này lý giải, đường sắt cao tốc nếu chọn tốc độ quá cao sẽ dễ gây nguy hiểm, trong bối cảnh thời tiết Việt Nam tương đối khắc nghiệt và hành lang an toàn cho tuyến đường vài trăm km khó đảm bảo. Bên cạnh đó, yếu tố lợi ích kinh tế là điều cần tính tới trong bối cảnh nợ công vẫn ở mức cao.

Lập luận về phương án tàu cao tốc 200 km một giờ, cơ quan ngành kế hoạch cũng cho rằng sự thay đổi về tốc độ sẽ mang lại nhiều lợi ích, như bảo đảm tính khả thi kỹ thuật, các doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận dự án, tránh lệ thuộc vào các công ty nước ngoài, tạo khả năng hợp tác đa phương, tăng khả năng xã hội hóa đầu tư.

Dưới góc nhìn khác, TS Cấn Văn Lực lại nhận xét “không ngạc nhiên” với mức chênh lệch 32 tỷ USD giữa phương án của hai bộ, bởi sự khác nhau giữa hai phương án này là quá nhiều. Tuy nhiên, ông Lực cho rằng con số 26 tỷ USD theo phương án của Bộ Kế hoạch & Đầu tư có thể “bị đội vốn” lên nhiều, nếu thực hiện.

“Hai phương án có quá nhiều điểm khác nhau, vì thế có thể chọn giải pháp dung hòa hai đề xuất này. Dù vậy con số 26 tỷ USD theo phương án Bộ Kế hoạch & Đầu tư có thể bị đội vốn lên nhiều, bởi chi phí giải tỏa mặt bằng, các chi phí nhân công, xây dựng sẽ có sự khác biệt so với các quốc gia tham chiếu”, TS Cấn Văn Lực bình luận.

Minh Sơn

Tin liên quan

AI có thể ‘xóa sổ’ hơn 9 triệu việc làm ở Mỹ AI có thể ‘xóa sổ’ hơn 9 triệu việc làm ở Mỹ Nghiên cứu mới cho thấy khoảng 9,3 triệu việc làm tại Mỹ có nguy cơ bị thay thế trong vòng 2-5 năm tới, với 33 ngành nghề khởi phát. Kết quả được nêu trong nghiên cứu Chỉ số rủi ro việc làm do trí tuệ nhân tạo tại Mỹ do Đại học Tufts công bố cuối tuần trước. Đây được xem là một trong những báo cáo đầu tiên về nguy cơ AI tác động đến việc làm tại Mỹ, thông qua việc sử dụng dữ liệu nghề nghiệp hiện tại để dự đoán những công việc có nguy cơ bị AI thay thế cao nhất. Theo Đại học Tufts, nghiên cứu Chỉ số rủi ro việc làm do AI gây ra tại Mỹ xếp hạng 784 ngành nghề, 530 khu vực đô thị và phi đô thị, 50 tiểu bang của Mỹ và 20 lĩnh vực công nghiệp theo mức độ dễ bị tổn thương trước sự thay thế việc làm do AI gây ra. Chỉ số sẽ được cập nhật khi khả năng của trí tuệ nhân tạo và điều kiện thị trường lao động phát triển. Theo báo cáo, 9,3 triệu việc làm tại Mỹ có nguy cơ bị loại bỏ trong 2-5 năm tới, với phạm vi khả thi 2,7-19,5 triệu việc làm, tùy thuộc vào các kịch bản áp dụng khác nhau. Ước tính, khoảng 200-1.500 tỷ USD thu nhập hộ gia đình “biến mất” do trí tuệ nhân tạo thay thế, với mức trung bình khoảng 757 tỷ USD, tương đương với nền kinh tế của Bỉ. Nhóm nghiên cứu đã chỉ ra 33 ngành nghề khởi phát quá trình này, với 4,9 triệu người lao động “đang đứng trước bước ngoặt”. Gần 800 công việc đã được gán “điểm mức độ phơi nhiễm”, tức được xếp hạng những công việc có nguy cơ bị AI thay thế cao nhất. Mức độ dễ bị tổn thương trên toàn ngành trung bình khoảng 6%, nhưng rủi ro cao nhất nằm ở lĩnh vực công nghệ thông tin (18%), tài chính và bảo hiểm (16%) hay khoa học và kỹ thuật (16%). Người lao động tri thức có thu nhập cao như nhà văn (57%), lập trình viên máy tính (55%) và nhà thiết kế giao diện web, kỹ thuật số (55%) đối mặt với tỷ lệ mất việc làm cao nhất theo nghề nghiệp. Khung cảnh một hội chợ việc làm tại Mỹ. Ảnh: Instagram/ISI Khung cảnh một hội chợ việc làm tại Mỹ. Ảnh: Instagram/ISI Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh, chỉ những người lao động nào biết cách tận dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao vị thế của mình mới có thể trụ lại. “Chúng ta đang biết rằng, AI không chỉ tự động hóa các công việc thường ngày mà còn đang tiến lên, nhắm vào các công việc liên quan đến nhận thức và phân tích, vốn là đặc điểm của những nghề nghiệp đòi hỏi kỹ năng cao và mức lương cao”, Bhaskar Chakravorti, hiệu trưởng trường Đại học Tufts, cho biết trên website trường. “Công việc của tương lai sẽ thuộc về những người có sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng tư duy phản biện, kiến thức về AI cũng như cách sử dụng nó”. Nghiên cứu cũng chỉ ra, những người lao động ít có khả năng bị AI thay thế nhất thường là có mức lương thấp nhất, chẳng hạn thợ lợp mái, thợ mỏ, người vận hành máy móc, công nhân đóng gói thịt, thợ hàn hay thợ xây đá. Nhóm này chỉ có nguy cơ bị mất việc làm dưới 1%. Quảng cáo “Những nghề nghiệp AI không thể tác động đến phần lớn là những nghề nền kinh tế đang đánh giá thấp”, theo nghiên cứu. “Vùng an toàn chính là vùng cận nghèo, 38% người lao động Mỹ không bị ảnh hưởng bởi AI nằm trong vùng này”. Yếu tố địa lý cũng tác động đến nguy cơ bị AI thay thế công việc. Người lao động ở đô thị là một trong những đối tượng bị đe dọa nhiều nhất. Các thành phố lớn như New York, Los Angeles, Washington DC, San Francisco, Chicago, Dallas và Boston, mỗi nơi đều đối mặt với khoản thiệt hại thu nhập hàng năm dự kiến ít nhất 20 tỷ USD. Trước đó, theo Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), AI hiện đủ khả năng nhận thức và kỹ thuật để làm nhiệm vụ trong nhiều lĩnh vực như công nghệ, tài chính, y tế. Nhóm phân tích 151 triệu lao động Mỹ, 923 nghề nghiệp, hơn 32.000 kỹ năng và nhận thấy, 11,7% lực lượng có thể bị thay thế bằng AI, tương ứng 1,2 nghìn tỷ USD tiền lương. Tính đến cuối năm ngoái, thống kê từ công ty tư vấn nhân sự Challenger, Gray & Christmas cho thấy AI là nguyên nhân dẫn đến 48.414 trường hợp cắt giảm việc làm tại Mỹ, tính riêng trong tháng 10, là 31.039 vụ. Dù vậy, nhiều chuyên gia, gồm cả CEO Sam Altman của OpenAI, cho rằng đây có thể là chiêu “tẩy trắng bằng AI”, ám chỉ các công ty lấy trí tuệ nhân tạo làm “bia đỡ đạn” khi sa thải nhân viên, trong khi thực tế có thể phức tạp hơn như công ty đang gặp khó khăn tài chính, hoặc dư thừa lao động. Bảo Lâm (theo NYPost, Fletcher) Việc làm công nghệ sẽ thay đổi thế nào năm nay CEO Anthropic: ‘AI có thể gây gián đoạn đau đớn trên thị trường việc làm’ Giám đốc UBTech: ‘Robot làm việc chỉ hiệu quả bằng nửa con người’ Jensen Huang: ‘Giờ là giai đoạn tuyệt vời cho thợ điện, thợ sửa ống nước’ AI được đề cập trong hơn 30.000 lượt sa thải Trở lại Khoa học công nghệ

Nghiên cứu mới cho thấy khoảng 9,3 triệu việc làm tại Mỹ có nguy cơ bị thay thế trong vòng 2-5 năm tới, với 33 ngành nghề khởi phát. Kết quả được nêu trong nghiên cứu Chỉ số rủi ro việc làm do trí tuệ nhân tạo tại Mỹ do Đại học Tufts công bố […]

[KCN AMATA, BIÊN HÒA] LAO ĐỘNG PHỔ THÔNG (ĐI CA HÀNH CHÍNH)

MÔ TẢ CÔNG VIỆC Công việc: Sản xuất và lắp ráp máy may công nghiệp. Môi trường: Làm việc trong nhà máy máy lạnh, sạch sẽ, hiện đại. Thời gian: Làm ca hành chính (07:30 – 16:30). Tăng ca trung bình 2 tiếng/ngày. Địa chỉ: Đường số 7, KCN Amata, Biên Hòa, Đồng Nai. LƯƠNG […]

Thu nhập công nhân tăng rõ rệt khi doanh nghiệp có đơn hàng lớn

Từ đầu tháng 3.2026, nhiều doanh nghiệp sản xuất đã điều chỉnh thời gian làm việc của công nhân thêm từ 1-2 giờ mỗi ngày nhằm đảm bảo tiến độ giao hàng. Nhờ đó, thu nhập của không ít công nhân cũng được cải thiện, vượt mốc 10 triệu đồng/tháng. Tại một công ty may mặc ở […]

Doanh nghiệp phía Bắc đồng loạt tuyển dụng lao động, cần hơn 110.000 người

Ngày 18-3, tại Trường cao đẳng Kỹ thuật công nghiệp Bắc Giang, Ngày hội việc làm xuân Bính Ngọ và kết nối trực tuyến sàn giao dịch việc làm với 10 tỉnh, thành phố lần thứ nhất năm 2026. Trong đó có Hà Nội, Thái Nguyên, Cao Bằng, Ninh Bình, Hưng Yên, Tuyên Quang, Lạng […]

Quý II/2026, thị trường lao động cần 150.000 nhân sự chất lượng cao

Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội dự báo, quý II/2026, thị trường lao động “khát” 150.000 nhân lực chất lượng cao. Quý II/2026, thị trường lao động “khát” 150.000 nhân lực chất lượng cao. Ảnh: Hải Nguyễn Ngày 22.3, đại diện Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội cho hay, dự báo bước sang […]